Nieuw rekenmodel kan verwacht ziekteverloop van alzheimerpatiënten schetsen | Gezondheid



Een voorspelmodel kan de achteruitgang van het denkvermogen bij mensen met alzheimer voorspellen, zeggen wetenschappers van het Amsterdam UMC. “Het biedt geen absolute zekerheid, maar wel een hulpmiddel om het ziekteverloop beter te begrijpen”, zegt Wiesje van der Flier van het Alzheimercentrum Amsterdam.

Als mensen de diagnose alzheimer krijgen, is vaak de eerste vraag: wat kan ik verwachten? Dit model kan volgens wetenschappers een helderder antwoord geven op die vraag, namelijk een indicatie van het ziekteverloop voor de komende vijf jaar.

Daarvoor moest het model eerst worden getraind. Van bijna duizend patiënten zijn daarvoor gegevens verzameld, zoals de leeftijd, geslacht, cognitieve vaardigheid vóor de diagnose, hersenscans en biomarkers (informatie uit hersenvocht).

Via statistische methoden zijn de kenmerken gelinkt aan het ziekteverloop van de patiënten. Op basis daarvan bepaalt het model de achteruitgang van het denkvermogen van mensen met alzheimer.

“We weten bij de ziekte van Alzheimer dat het progressief is: het denkvermogen gaat dus achteruit”, zegt Van der Flier tegen NU.nl. Zij is wetenschappelijk directeur van Alzheimercentrum Amsterdam van het Amsterdam UMC. “Maar we weten niet hoe snel dat gaat. Dit model geeft daar een inschatting van.”

Om zo’n inschatting van de achteruitgang van het denkvermogen te maken, moet een patiënt eerst een cognitieve screeningstest doen. Daarin worden allerlei denkvaardigheden getest, zoals geheugen, taal, concentratie en oriëntatie van tijd. Voor die test haalt de patiënt dan een bepaald aantal punten.

Afhankelijk van de persoonskenmerken van een patiënt schat het getrainde model in hoeveel punten de patiënt scoort en hoe snel hij achteruit zal gaan. “We kunnen daarmee zeggen: we verwachten dat het zo lang duurt tot je het stadium van gevorderde dementie bereikt”, legt Van der Flier uit.

Het model biedt geen absolute zekerheid, benadrukken de onderzoekers. Het is vooral een gespreksstarter tussen arts en patiënt. “Aan de hand van dit model kunnen artsen een stuk beter aan hun patiënten uitleggen hoe de ziekte eruit zal zien.”

Zo wordt alzheimer tastbaarder en is er meer begrip bij patiënten over wat hen te wachten staat. “Als het in de toekomst mogelijk wordt om alzheimer te behandelen, kan je het model ook gebruiken om uit te leggen wat het mogelijke effect daarvan zou zijn”, zegt Van der Flier.

Voor gebruik in wetenschappelijke studies is er een prototype van een app beschikbaar. De volgende stap is om een meer gebruikersvriendelijke app te ontwikkelen met input van patiënten, familieleden en professionals. Uiteindelijk moet het voorspelmodel nog persoonlijkere prognoses kunnen maken. Dat zal volgens Van der Flier bijdragen aan het behandelen van alzheimer in de toekomst.

Scroll naar boven